Obszary badawcze | Wydział Nauk Społecznych

Obszary badawcze

Podstawowe kierunki działalności badawczej
w Instytucie Pedagogiki
Uniwersytetu Gdańskiego

 

      Instytut Pedagogiki prowadzi intensywną działalność naukowo-badawczą, realizowaną w obszarach reprezentowanych przez poszczególne zakłady i pracownie oraz we współpracy międzyzakładowej. Cechami dominującymi, łączącymi prowadzone badania w pewien rodzaj pedagogicznej szkoły gdańskiej, jest wyraźne powiązanie analiz z odniesieniami do szerokich kontekstów teoretycznych (w tym m.in. filozoficznych, socjologicznych, politycznych, psychologicznych, antropologicznych), orientacja krytyczno-emancypacyjna podejmowanej refleksji oraz szerokie użycie metod i strategii typowych dla interpretatywnego paradygmatu metodologicznego.

Zakład Badań nad Dzieciństwem i Szkołą
W Zakładzie prowadzone są badania nad kulturowymi, ekonomicznymi i politycznymi uwarunkowaniami dzieciństwa jako doświadczenia biograficznego, nad procesami edukacji w przedszkolu i w szkole na różnych jej poziomach oraz ideologiami wychowania w czasie transformacji politycznej. Podejmowana jest problematyka dziecięcej biedy, codzienności szkolnej, szkolnych barier rozwoju uczniów, terapii na wszystkich etapach kształcenia, ewaluacji funkcjonowania szkoły, oceniania osiągnięć szkolnych oraz egzaminów szkolnych i zewnętrznych, a także zagadnienia związane z literaturą dla dzieci, semiotyką rysunku dziecka i tożsamością młodzieży szkolnej. W kręgu zainteresowań znajduje się też problematyka pedeutologiczna, a w jej zakresie zagadnienia kształcenia nauczycieli, modeli ich profesjonalizacji i przeszkód rozwojowych. W ramach współpracy z placówkami edukacyjnymi prowadzone są też innowacje edukacyjne w przedszkolu i klasach początkowych.

Zakład Dydaktyki
Profil badawczy Zakładu Dydaktyki jest szeroki zarówno w zakresie przedmiotu badań jak i wachlarza strategii metodologicznych. Badane są zjawiska dydaktyczne zachodzące nie tylko w szkole, lecz w całej przestrzeni edukacyjnej (edukacja pozaszkolna, alternatywna, dorosłych). Podejmowana jest problematyka celów kształcenia, ideologicznych i politycznych kontekstów organizacji kształcenia, edukacyjnej sfery publicznej, podręczników szkolnych, metod kształcenia, konfliktów w szkole, kształcenie na uniwersytecie itd. Prowadzone są badania nad procesem uczenia się w instytucjach edukacyjnych ale też w całożyciowej przestrzeni człowieka (np. edukacja dorosłych, wychowawcze aspekty długu). Metodologicznie realizowane są bardzo różnorodne strategie i ujęcia, zwłaszcza z obszaru paradygmatu jakościowego (analiza tekstu kulturowego, analiza dyskursu, etnodrama, fenomenografia itd.) Najnowszy kierunek badań w Zakładzie to studia nad ideą szkoły i eksploracja rozmaitych środowisk uczenia się młodzieży i dorosłych.

Zakład Filozofii Wychowania i Studiów Kulturowych
Działalność Zakładu obejmuje badanie edukacji w kontekście wizji człowieka, społeczeństwa, polityki i kultury artykułowanych w dyskursie współczesnej filozofii oraz w kontekście aktualnych praktyk społecznych i kulturowych, w tym związanych z technologiami informacyjnymi. W centrum tych badań postawiono kwestie tożsamości, podmiotowości i sprawstwa, które ujmowane są jako powiązane ze sferami: polityki i szeroko rozumianego dyskursu publicznego, technologii komunikacyjnych (w szczególności technologii mobilnych, ale także mediów tradycyjnych) i praktyk życia codziennego. Istotną perspektywę teoretyczną podejmowanych poszukiwań stanowi: teoria dyskursu, filozofia i pedagogika krytyczna oraz filozofia posthumanistyczna. Obecnie realizowane projekty badawcze obejmują następujące zagadnienia: relacje dziecko-dorosły zapośredniczane przez technologie mobilne; socjalizacja dziecka w świecie kultury literackiej, obrazowej i mobilnej; edukacja w kontekście ekonomii i świata pracy; oraz polityczne implikacje teorii pedagogicznych.

Pracownia Edukacji Medialnej
Pracownia funkcjonuje jako odrębny element struktury IP. Cele edukacji medialnej rozumiane jako kształcenie szeroko pojętych kompetencji cyfrowych inspirują jej pracowników do badań nad funkcjonowaniem życiowym, obywatelskim i edukacyjnym człowieka w rzeczywistości medialnej. Podejście społeczno-humanistyczne do edukacji medialnej jest w ich pracy naukowej i dydaktycznej nieustannie konfrontowane z podejściem technologicznym. Problematyka podejmowanych w Pracowni badań dotyczy między innymi takich obszarów tematycznych, jak: kultura uczestnictwa w sieci; e-learning; korzystanie z otwartych zasobów edukacyjnych i znajomość z tym związanych aspektów prawno-autorskich; rozwijanie kompetencji komunikacyjnych; przeciwdziałanie: cyfrowemu wykluczeniu, cyberagresji, cyberprzemocy, uzależnieniom behawioralnym itp.Najnowszy kierunek badań związany jest z tworzeniem i certyfikowaniem MOOC’sów (Massive Open Online Courses).

Zakład Historii Nauki, Oświaty i Wychowania
Zakład Historii Nauki, Oświaty i Wychowania od wielu lat prowadzi wielopłaszczyznowe badania z zakresu historii edukacji, organizowanej zarówno w placówkach oświatowych i opiekuńczych, jak i edukacji pozaszkolnej, a także historii nauki, dziejów myśli pedagogicznej. W dociekaniach pracowników tego Zakładu wyraźny jest przy tym podział chronologiczny, tematyczny i terytorialny. W problematyce badań wyróżnić można trzy obszerne i złożone kręgi tematyczne: dzieje oświaty staropolskiej (jezuickiej, pijarskiej i protestanckiej), dzieje oświaty w XIX i XX wieku, oświata, szkolnictwo i nauka polska w okresie PRL.    

Zakład Patologii Społecznej i Resocjalizacji
Zakład podejmuje badania nad zjawiskami patologii społecznej i efektywnością oddziaływań profilaktycznych i wychowawczo-resocjalizacyjnych. Powstające w nim prace naukowo-badawcze uwzględniają współczesne modele pracy resocjalizacyjnej w warunkach izolacyjnych i wolnościowych. Analizom poddawana jest ewolucja celów, standardów i metod oddziaływań resocjalizacyjnych; poszukuje się też innowacyjnych form i metod wychowania resocjalizacyjnego i oddziaływań terapeutycznych. W obszarze zainteresowań pracowników Zakładu znajdują się także kwestie związane z tematyką interwencji kryzysowej, osób uzależnionych i wykluczonych społecznie (w tym zakresie ewaluacji poddawane są indywidualne interwencje resocjalizacyjne oraz grupowe oddziaływania psychokorekcyjne i socjoterapeutyczne). Badaniami objęto także kompetencje zawodowe personelu penitencjarnego i kuratorów sądowych. Naukowa działalność Zakładu jest ściśle związana z praktyką resocjalizacyjną. Pracownicy Zakładu współpracują z wieloma instytucjami profilaktycznymi, penitencjarnymi, resocjalizacyjnymi, i terapeutycznymi w których wdrażają innowacje w zakresie wychowania resocjalizacyjnego lub też superwizują działalność zespołów pedagogicznych.

Zakład Pedagogiki Ogólnej
Program naukowo-badawczy Zakładu Pedagogiki Ogólnej koncentruje się na analizach i krytycznych ujęciach myślenia pedagogicznego, przekształceniach tożsamości pedagogiki wobec dynamiki i zmienności dyskursów społecznych i kulturowych, integracji /dezintegracji społecznej humanistyki ponadnarodowej. Próba uchwycenia współczesnej przestrzeni myślenia pedagogicznego, wiąże się także z nowymi odczytaniami myśli prekursorów gdańskiej pedagogiki. Zainteresowania naukowe poszczególnych członków Zakładu są skupione na krytycznych ujęciach myślenia pedagogicznego, wśród których warto wskazać: inkluzywne i ekskluzywne praktyki kulturowe, wielokulturowe wyzwania dla edukacji międzykulturowej, politykę waloryzacji sposobów obecności w kulturze i wynikające stąd praktyki edukacyjne, kulturowe, społeczne i polityczne aspekty dzieciństwa, kulturowe uwarunkowania indywidualnych i społecznych praktyk komunikacyjnych, postrzeganych jako przestrzeń możliwości dla edukacji, demokratyczne konteksty szkoły i edukacji, społeczne i kulturowe konteksty nowych mediów w edukacji oraz społeczne procesy konstruowania tożsamości w perspektywie mechanizmów przemocy symbolicznej.

Zakład Pedagogiki Specjalnej
Zadania badawcze Zakładu Pedagogiki Specjalnej lokują się wokół problematyki teorii i praktyki pomocy osobom z niepełnosprawnością. Zmiany sytuacji społecznej tych osób wraz ze zmianami ustrojowymi wymuszają konieczność aktualizacji problematyki niepełnosprawności w wielu zakresach. W pierwszej kolejności dotyczy to metod rewalidacji, terapii i form pomocy dla osób będących w obszarze zainteresowania pedagogiki specjalnej. Kolejne zadania wynikają z optymalizacji kształcenia przyszłych pedagogów specjalnych. Tym procesom towarzyszą badania teoretyczne i empiryczne rozwijające i rozwiązujące podstawowe dylematy paradygmatyczne niepełnej sprawności.

Zakład Pedagogiki Społecznej
W Zakładzie podejmowana jest problematyka społecznych kontekstów edukacji, w szczególności m.in. edukacja i animacja społeczna oraz zagadnienie współzależności pomiędzy edukacją i środowiskiem, w którym ma ona miejsce. Dokonywana jest analiza potencjału sił społecznych i możliwości jego rozwijania. Jednym z ważnych obszarów zainteresowań jest także badawczy opis aktualnej kondycji związków szkoły ze społeczeństwem oraz formułowanie podstaw ich zmiany.

Zakład Teorii Wychowania
Zakres badań pracowników Zakładu Teorii Wychowania jest szeroki tak w odniesieniu do problematyki, jak i stosowanych ujęć metodologicznych. Koncentrują się one wokół tożsamości teorii wychowania. Analizie poddawane są procesy socjalizacji, edukacji, wychowania i opieki, pracy zachodzące w szkole oraz w rożnych instytucjach i środowiskach zróżnicowanych społecznie i kulturowo (miasto, wieś). Badania nad tymi  problemami realizowane są z wykorzystaniem metod ilościowych i jakościowych, jak na przykład badania sondażowe, panelowe itd.

 

 

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Grzegorz Konik
Treść wprowadzona przez: Grzegorz Konik
Ostatnia modyfikacja: 
poniedziałek, 8 grudnia 2014 roku, 7:08